Dosya · bir deneme dizisi
Sorularla Akıllı Şehirler
Akıllı şehirlerle ilgili kavramları uzun zamandır duyuyorum. Geçenlerde, bildiğimi sandığım şeylerin ne kadarını gerçekten bildiğimi kendime sordum; cevap, 2019’da bir fuarda geçirdiğim üç günlük ziyarette öğrendiklerimden ibaretti.
O fuardan bir şüpheyle döndüm: gösterilen kısım işin kolay olanıydı, zor kısım halının altına süpürülmüştü — en azından ben öyle düşündüm. Elimde o günlerden kalan notlar var; diziyi onlara göre kurdum.
Bugün aklımda 10 soru var; sırasını biliyorum ama yanıtlarını ve bu yanıtların beni nereye götüreceğini bilmiyorum.
- Şehir gerçekte nedir?
- Şehir nasıl bir problem?
- “Akıllı” ne vaat etti, kim vaat etti?yakında
- Dijital ikiz nedir: harita mı, model mi, ayna mı?yakında
- İkizi ne besliyor? O veri kimin?yakında
- İkiz şehrin geleceğini öngörebilir mi?yakında
- Kim karar veriyor: plancılar mı, algoritmalar mı, sakinler mi?yakında
- Şehri görmek nerede insanları izlemeye dönüşür?yakında
- Gerçekte ne işe yaradı, nereden biliyoruz?yakında
- Yapay zekâ neyi değiştiriyor, neyi değiştirmiyor?yakında
İlk soru diğerlerinden farklı; onu sadece merak ettiğim için sordum. Son soru ise, yapay zekânın dokuzuncu soruya kadar olan yolculukta öğrendiklerimi nasıl etkileyebileceği üzerine düşünmemi sağlayacak.
Tüm soruları, Barcelona notlarımdan çıkan bir döngü birbirine bağlıyor: farkına var, karar ver, tepki ver.
Dördüncü, beşinci ve altıncı sorular dijital ikizlerle ilgili; ancak dizinin konusu dijital ikizler değil. Dijital ikiz, akıllı şehir denildiğinde akla gelen önemli unsurlardan birisi.
Tüm soruların yanıtlarını aynı şekilde kurgulamaya çalıştım: önce dürüst cevap, sonra bugünün en iyi tekniği, ardından da adıyla bir örnek. Her iddia bir nota bağlı ve her not, alıntılandığı kaynağın kendi dilindeki cümleyi veriyor.
Okurken, akıllı şehir uzmanı olmadığımı, ancak bahsedilen teknolojileri kurgulayan tarafta yer aldığımı lütfen dikkate alın.
Tüm yazı dizisi için, geliştirdiğim Düşünce Stüdyosu’nun ve Claude’un yardımını aldım. Ayrıca Emel Okay’ın ve Özgür Yüksel’in geri bildirimleri diziyi iyileştirdi; her yazının sonunda o yazıyı kimin okuduğunu yazdım. Kararlar ve yanlışlar bana ait.
Sıra önemli; ilk soruyla başlıyorum: Şehir gerçekte nedir?